9 Aralık 2009 Çarşamba

"Yazı" İnsan oğlu nasıl yazmaya başladı?

İnsanoğlu önce ateşi tanıdı... Ardından, vahşi ortamda varlığını sürdürmek ve avlanmak için bronz ve demiri işledi.

Tekerlekle birlikte müthiş bir hareketlilik kazandı.

Suyu kontrol altına alarak gelişmiş devlet yapıları oluşturdu.

Ancak, ekonomik nedenlerin zorlamasıyla keşfedilen yazı ve alfabe, sadece insanoğlunun değil tüm uygarlık tarihinin de gelişimini etkiledi...





Yazı ekonomik zorunluluklar nedeniyle keşfedildi.

Sevgi, kuşkusuz zamana ve mekâna bağlı olmayan, insani bir duygu…

İlk insanlar da bugün olduğu gibi mutlaka torunlarını seviyorlardı. Büyük bir olasılıkla, yaşadıkları olayları, deneyimleri onlara miras bırakmak istiyorlardı.

Ancak, bazı bilim adamlarının iddia ettikleri gibi yazıyı bu tatlı anılar merakı için değil, ekonomik zorunluluklar nedeniyle keşfettiler.

M.Ö. 40. yüzyıla kadar, insanlar küçük topluluklar halinde, avcılık ve toplayıcılık yaparak yaşıyorlardı ve bu faaliyetlerden elde ettikleri ürünlerin hesabını da ya parmakla, ya da küçük taş parçacıklarıyla yapıyorlardı.

Bu "konuşan topluluklar" için, bir düşünceyi ya da bir sözcüğü "bir köşeye kaydetme" diye bir ihtiyaç söz konusu değildi. Sadece, tarımdan fazla ürün elde etmeyi başaran, ilk yerleşim birimlerini kuran, zanaatları geliştiren, kamu yönetimi ve ticaret konusunda büyük adımlar atan toplumlarda hesap yapma ve not alma gereksinmesi kendisini hissettirmeye başlamıştı.




İlk yazı Çin de mi Hindistan bulundu?



Ayrıca, bazı bilim adamları ilkyazının Mezopotamya’da değil, yine su kontrollü devlet yapısı gösteren Çin’de ortaya çıktığını iddia ediyorlar.


Efsaneye göre, yazıyı M.Ö. 4000'li yıllarda bulan kişi, mitolojide adı geçen "Güneş İmparatorunun saray memurlarından Cang... Bir çeşit piktogram olan bu yazıyı bulurken, Cang'ın kuşların gökyüzündeki hareketlerinden ve bazı sürüngenlerin davranışlarından esinlendiği ileri sürülüyor.


Bir başka iddia da, ilkyazının bugünkü Hindistan ve Pakistan sınırına yakın bir yerde ortaya çıktığı yolunda...


M.Ö. 4000 yıllarına ait olduğu tahmin edilen bu yazının taşlara çizilmiş bir örneği de bulunuyor. 400'e yakın işaretten oluşan bu piktogram yazısı da bugüne kadar çözümlenmiş değil...






Örneğin, M.Ö. 2000'li yılların sonunda, Mezopotamya toplulukları çivi yazısının karakter sayısını 400'e kadar düşürmüşlerdi ama, henüz alfabeyi bulamamışlardı. Yazı tarihinin bu büyük devrimini, M.Ö. 2000 yılının ortalarına doğru, komşuları Fenikeliler gerçekleştirdi.

Bugün ister Arap, ister Latin, ister Vietnam, ister Slav, ister Grek, ister Yahudi alfabesi olsun, bütün alfabeler bir tek alfabeden, Fenikeliler'in M.Ö. 2000 yılının ortalarında buldukları alfabeden türedi.





Alfabenin mucidi kim?


Bugünkü Suriye'de yaşamış olan Ugarit halkının geliştirdiği bu çivi alfabesi, 30 karakterden oluşuyordu ve karakterler birbirlerinden özel işaretlerle ayrılıyorlardı.


Bu alfabeyi bir tüccar ve denizci halk olan Fenikeliler daha geliştirdiler ve karakter sayısını 22'ye indirdiler. Manchester Üniversitesi Sami dilleri uzmanı John Healey, alfabeyi bulan insanın bir Newton'la, bir Einstein ile eşdeğerde olduğunu söylüyor. Ne yazık ki, insanlık tarihine bu denli mükemmel bir sistemi hediye eden kişinin adını bugün bile kimse bilmiyor.


Alfabe, yazının demokratikleşmesi ve büyük kitlelere ulaşması yolunda belki tek değil ama ilk ve en belirleyici buluş...









Sümer çivi yazısına Akadların katkısı;

Akadlar, Sümerler’in keşfi olan çivi yazısına çok büyük bir katkıda bulundular. Çivi yazısını fonetik olarak kullanan ilk topluluk Akadlar'dı.
Özel isimleri bilmece yardımıyla yazıyorlardı. Ve işaretler daha soyutlaştıkça, seslerin yazılmasını farklı alanlara kaydırıyorlardı.

Örneğin, "trampet" kelimesi "tigi" olarak okunuyordu. "Tigi"yi yazmak için ise, "ti" ve "gi" biçiminde okunan "ok" ve "kamış" işaretleriyle yazıyorlardı. Aynı şekilde "hayat", "ti" biçiminde okunuyordu. Onu da aynı şekilde okunan "ok" işaretiyle yazıyorlardı.




4 Aralık 2009 Cuma

Hayat..!

Hep öteye göç var;ne dedem,ne nenem kaldı...
Bilmem benim burada kaç gün,kaç senem kaldı?

M.Necati BURSALI

29 Kasım 2009 Pazar

Niye tek gözümüz kapalıyken daha kolay nişan alırız?



Tekgöz Bakışı;

İşin can alıcı noktası şudur: İki gözümüzü kullanmak bize derinliği ve uzaklığı kestirme olanağı verir, tek gözle baktığımızda ise iki noktayı aynı hizaya daha kolay getiririz.





İlerideki hedefe ok atmaya hazırlanan bir kişi düşünelim. Kişi iki gözü de açık olduğunda okun ucunu hedefe nişanlayamaz çünkü iki gözümüzden birer doğru çıktığını varsayarsak, bu doğrular arasında küçük bir açı vardır ve okun ucunda kesişmezler.

Yani iki gözümüzü aynı anda kullanırsak az da olsa farklı noktalara nişan alırız. Bu durum bir gözün kapatılmasıyla engellenebilir.Ancak bunun bedeli de uzaklık ve derinlik hissini kaybetmektir.




Resim ve tablolar tek gözle daha iyi görünür:

Konunun biraz dışına çıkmış olacağız ama çok ilginç bir şey daha var ki o da tabloların veya fotoğrafların tek gözle bakıldığında daha iyi görünmeleri.

Aynı etki, bir borunun içinden baktığımızda da yaşanır. Bir resme iki gözümüzle birden belirli bir uzaklıktan bakarsak, onu düz bir yüzey olarak görürüz.

Oysa sadece bir gözümüzü kullandığımızda aklımız ışık ve gölge oyunlarını algılama konusuna daha yatkın olur. Yani resme bir süre için tek gözümüzle baktığımızda, üç boyutlu görünmeye başladığını fark ederiz.





19 Kasım 2009 Perşembe


Gün olur söz biter, dil bağlanır,Her şey anılarda kalır,Yenik düşsek bile zamana,Bazen anlamsız uğraşlara kapılıp, gömülsek de,Düğün olur, ölüm olur, BAYRAM olur,Yine, tek dostlar hatırlanır.

Bayramlar bunun için güzeldir, hatırlatır sevgiyi, dostluğu...Çok eskidendi belki el öpmeler, kenarı dantelli mendiller içinde şekerler,avuca zor sığan kocaman 2,5 liralık bayram harçlıkları...

Postacının getirdiği, uzaktaki dostların bayramı kutlayan bayram kartları...Aniden yok oldular, kayboldular eskilerde bir yerlerde. Ve bir gün sanal âlemle tanıştık ve yeniden hatırladık bayramlaşmanın keyfini...

Kenarı dantelli mendiller, parlak kâğıda sarılı şekerler, madeni 2,5 liralık bayram harçlıkları yoktu belki ama bir küçük haber vardı dostlardan;uzun süredir karşılaşmadığın, hala aynı adreste olup olmadığını bilmediğin...

Sanal da olsa hatırlandığını, unutulmadığını öğrendiğin.. ...Ve eski, tek yaprak bayram kartlarında yazıldığı gibi:

Sizinle Bayram Olacak İnşallah...



29 Ekim 2009 Perşembe

Soba keyfimiz vardı bizim...

Borusundaki demirlere asılıydı bir tarafı mutlak yanık çorabımız. Bazen de evin zili çaldığında misafire ayıp olmasın diye topladığımız çamaşırlarımız..!

Sabah, maşa üzerinde ekmek,üzerine sana yağı (bulursak tereyağı),...öğle vakti odun ateşinde kuru.akşam közde kestane.....

Bir de elektrikler kesildi mi değmen benim keyfime,tavanda alev gölgesinden tablo.hani tutuştururken seni, burnumda hala o çıra kokusu.....kulaklarımda hala demlikten üzerine düşen suyun çıkardığı ses......

Onca kışlık hatıra. mutluluk tüten baca........kesilen sular ve de üzerinde erittiğimiz kar......ve bir kare daha; annemin taşan yemek telaşı kazağının kollarını alelacele kıvırıp tencereyi üzerinden alışı.......bak, hatırlattın yine annemi, bir de; aklım kesince cehennemi.......

Körfezliydin sen, gazeteleri yırtıp biriktirmemize sebeptin.Odanın kapısını açık unuttuğumuzda kapatmak için acele edişimizdin. Baca temizlerken alnımıza çaldığın karaydın.

Emekleyen bebeklerin cısss diye gösterdiği,sabah, yüzümüze savrulan küldün.

Arkana dizdiğimiz minderlerde yaptığımız şekerlemeydin. Her bahar gelişinde borularını temizlerken çıkarttığımız gürültüydün.

Ve altındaki mermerde unutulan MALAZLAR ya da KAV marka vasati 40 çöpünden eksilmiş kibrittin.Kömürlükteki odun kokusuydun.

Sana verecek kömürümüz olmadığında gocuğumuza sarıldığımız garibanlığımızdın.Tavandaki ve de tül perdedeki is tin..

Aileden biriydin sen soba...şimdi bodrumdaki ardiyedesin,kimse umursamasa da seni, gurbetteki adamın aklındasın....

10 Eylül 2009 Perşembe

- Alyansı neden dördüncü parmağımıza takmalıyız?



Bunun, Çinliler'in anlattığı çok güzel ve inandırıcı bir açıklaması var...

*Başparmak*, anne-babanızı,

*İşaret parmağı*, kardeşlerinizi,

*Orta parmak*, sizi,

*Dördüncü parmak *(yani yüzük parmağı), hayat arkadaşınızı,

*serçe parmak*, çocuklarınızı temsil eder.

İlk önce avuçlarınızı birbirine bakacak şekilde açın. Ortaparmakları bükün ve sırt sırta birleştirin. Daha sonra kalan dört parmağınızı gibi açıp, uç uca getirin.
Şimdi, anne babanızı temsil eden başparmaklarınızı ayırmaya çalışın...

Açılacaktır, çünkü anne babanız sizinle birlikte ömür boyu yaşamayacaktır. Er ya da geç onlardan ayrılmak zorundasınız.

Baş parmaklarınızı önceki gibi birleştirip, kardeşlerinizi temsileden işaret parmaklarınızı ayırın. Onlar da ayrılacaktır, çünkü kardeşleriniz kendi ailelerini kurup, ayrı bir hayat seçer.

İşaret parmaklarınızı birleştirip, çocuklarınızı temsil eden serçeparmaklarınızı ayırın. Onlar da ayrılıcak, çünkü çocuklar da evlenir ve bir gün kendi hayatlarını kurar.

Son olarak serçe parmaklarınızı birleştirip, eşlerinizi temsil edenyüzük parmaklarınızı ayırmaya çalışın.

Ayıramadığınızı görünce şaşıracaksınız. Çünkü karı-kocalar hayat boyu bir arada yaşarlar..